DWUMATEX – olimpijski wymiar nauczania matematyki w Koperniku

Matematyka na poziomie mistrzowskim

Istotą DWUMATEX-u jest pogłębione nauczanie matematyki, oparte na metodach stosowanych w przygotowaniach do olimpiad przedmiotowych. Uczniowie pracują nad zadaniami wymagającymi logicznego myślenia, kreatywności i umiejętności analizy problemów. Program kładzie nacisk nie tylko na znajomość wzorów i procedur, ale przede wszystkim na rozumienie struktur matematycznych i rozwijanie samodzielności w rozwiązywaniu problemów.

Zajęcia prowadzone są przez doświadczonych nauczycieli, którzy pełnią rolę mentorów – wspierają uczniów w rozwijaniu indywidualnych ścieżek edukacyjnych oraz przygotowują ich do udziału w konkursach, takich jak Olimpiada Matematyczna czy inne prestiżowe zawody naukowe.

Warto podkreślić, że wymagania wobec maturzystów na poziomie rozszerzonym stanowią zaledwie cząstkę wymagań stawianych matematycznym olimpijczykom. Olimpiada Matematyczna od lat gromadzi pasjonatów matematyki, którzy dzięki umiejętnie rozwijanemu talentowi oraz wielu godzinom własnej pracy mogą sięgać po tytuły finalistów i laureatów.

Nauka poprzez współpracę i wyzwania drogą do sukcesów

Jednym z filarów programu jest praca zespołowa. Uczniowie uczą się współdziałania, wymiany pomysłów i wspólnego dochodzenia do rozwiązań. Regularnie organizowane są warsztaty, sesje problemowe oraz wewnętrzne konkursy matematyczne, które sprzyjają budowaniu atmosfery zdrowej rywalizacji i wzajemnej inspiracji.

DWUMATEX to również przestrzeń do rozwijania kompetencji kluczowych – takich jak krytyczne myślenie, zarządzanie czasem czy odporność na stres. Umiejętności te okazują się nieocenione nie tylko w kontekście edukacji, ale także w dalszej karierze akademickiej i zawodowej.

Wśród celów eksperymentalnego programu wskazano na jego początku zapewnienie uczniom szczególnie uzdolnionym możliwości wszechstronnego rozwoju ich zdolności  i umiejętności matematycznych, co miało być osiągnięte poprzez stworzenie grupy olimpijskiej z rozszerzonym w stosunku do podstawy programowej zakresem nauczania matematyki w oddziale dwujęzycznym, zwiększenie liczby godzin matematyki w grupie olimpijskiej w każdym roku nauki, zastąpienie przedmiotu „matematyka” dwoma przedmiotami matematycznymi, realizowanymi przez dwóch różnych nauczycieli, kilkudniowe wyjazdowe warsztaty matematyczne co najmniej raz w każdym półroczu oraz wprowadzenie autorskiego, eksperymentalnego systemu oceniania dostosowanego do specyficznych warunków i potrzeb grupy olimpijskiej.

Warto zaznaczyć, że choć podwyższenie wyników maturalnych nie było wskazywane jako główny cel eksperymentu, to oczywistym są bardzo wysokie wyniki egzaminów na poziomie rozszerzonym. Chcemy, by uczniowie eksperymentalnego programu mieli szansę na znaczne poszerzenie matematycznych horyzontów oraz rozwinięcie matematycznego myślenia na poziomie dużo głębszym niż maturalne schematy, ale oczywiście przy zachowaniu dobrego standardu naszej szkoły, zgodnie z którym wielu naszych uczniów od lat odnosi sukcesy w rekrutacji na prestiżowe uczelnie, w tym na kierunki ścisłe i techniczne.

Jeszcze bardziej pozytywne wnioski płyną z analizy wyników konkursów i olimpiad, co wg założeń programu było priorytetowe. Do najważniejszych zawodów zalicza się oczywiście Olimpiada Matematyczna, a także poważany, międzynarodowy, drużynowy konkurs matematyczny Náboj. Oto wyniki naszych uczniów z ostatnich lat:

Olimpiada Matematyczna:

2023 (74. OM) 2 finaliści;

2024 (75. OM) 2 laureaci, 1 finalista;

2025 (76. OM) 1 laureat, 1 finalista;

2026 (77. OM) 1 laureat, 1 finalista.

Tak więc bieżący rok szkolny jest czwarty z rzędu (co nieprzypadkowo jest zbieżne z trwaniem eksperymentu pedagogicznego DWUMATEX), kiedy nasza szkoła zajmuje drugie miejsce w Warszawie (za XIV LO im. Stanisława Staszica, którego wieloletnia renoma, a w konsekwencji przyciąganie wybitnie uzdolnionych matematycznie uczniów jest wyraźnym fenomenem w skali całej Polski) pod względem liczby matematycznych olimpijczyków.

Warto podkreślić, że eksperyment matematyczny ma ogromny wpływ na zdobywanie laurów w konkursach, w których umiejętności matematyczne są kluczowe, choć nie są jedynymi wymaganymi. Tworzenie środowiska sprzyjającego edukacji matematycznej (w tym zajęcia dodatkowe dla wszystkich chętnych uczniów) spowodowało liczny udział uczniów Kopernika w różnorodnych prestiżowych olimpiadach i konkursach, z których uczniowie Kopernika wrócili ze zwycięskimi tytułami, takich jak: Olimpiada Statystyczna, Europejski Konkurs Statystyczny, Ogólnopolska Olimpiada o Diamentowy Indeks AGH, Szkolny Konkurs Matematyczny (MiNI PW).

Nasza refleksja po czterech latach prowadzenia eksperymentu potwierdza, że jest on skuteczny i niezbędny do osiągania wymiernych sukcesów w tak trudnych konkursach. Przed wprowadzeniem eksperymentu, pomimo kształcenia na wysokim poziomie oraz prowadzenia matematycznych kółek olimpijskich – w naszej szkole nie było uczniów uzyskujących tytuł finalisty ani laureata Olimpiady Matematycznej (których osiągnięcie zwalnia z egzaminu maturalnego na poziomie rozszerzonym z wynikiem 100% oraz pierwszeństwem przyjęcia na wiele kierunków studiów). Jest oczywiste, że wymaga czasu, by w świadomości uzdolnionych matematycznie uczniów warszawskich szkół podstawowych nasza szkoła zaistniała jako rozpoznawalny ośrodek, w którym uczniowie regularnie odnoszą sukcesy w ważnych konkursach, na czele z najbardziej prestiżową Olimpiadą Matematyczną. Po upływie 4 lat trwania eksperymentalnego programu można śmiało powiedzieć, że efekt ten został osiągnięty w takim stopniu, że trudno byłoby na jego wstępie mieć wyższe oczekiwania, mając świadomość, jak renoma szkoły wpływa na to, czy najzdolniejsi absolwenci szkół podstawowych chcą wybierać daną szkołę średnią. Zrobiliśmy ważny pierwszy krok, by znaleźć się wśród szkół, których uczniowie rokrocznie odnoszą sukcesy olimpijskie – a takich szkół jest w całym kraju zaledwie kilkanaście z powodu wyśrubowanego poziomu Olimpiady Matematycznej.

Na pozytywne owoce stopniowego budowania rosnącego w siłę środowiska olimpijskiego w XXXIII Liceum Ogólnokształcącym Dwujęzycznym im. Mikołaja Kopernika w Warszawie wpływa szereg aspektów wynikających z wprowadzenia eksperymentalnego programu. Przede wszystkim podział na grupy olimpijską i rozszerzoną (nieobjętą eksperymentem) w oddziale o profilu matematyczno-fizycznym (co oprócz owoców naukowych daje także wielki komfort psychiczny uczniom, którzy w żadnym momencie nie są zmuszeni do kontynuacji nauki na poziomie olimpijskim), a także podział na dwa przedmioty nauczane przez dwóch różnych nauczycieli („Algebra i analiza matematyczna” oraz „Geometria i kombinatoryka”), specjalnie opracowany system oceniania dostosowany do niestandardowego charakteru zadań olimpijskich, regularne wyjazdy na warsztaty olimpijskie oraz uczestnictwo w różnych wykładach oraz wydarzeniach popularnonaukowych, przede wszystkim tych prowadzonych przez Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej sprawujący naukowy patronat nad naszym eksperymentem. Podczas różnych szkolnych warsztatów zajęcia dla młodszych kolegów i koleżanek regularnie prowadzą nasi absolwenci z sukcesami olimpijskimi, co umacnia „Kopernika” jako szkołę, w której żywe i prężne jest środowisko uprawiające matematykę na poziomie olimpijskim. Byłoby to możliwe w o wiele niższym stopniu, gdyby nie program DWUMATEX.

A co o eksperymencie mówi jeden z jego współautorów?

Pan Tomasz Gródek, nauczyciel matematyki w XXXIII LO:

Nieco ponad dekadę temu zdecydowałem się związać - w murach liceum Kopernika - swoje życie zawodowe ze szkolnictwem ponadpodstawowym, czując, że jest to przestrzeń, do której pasuję. Od początku radość i satysfakcja płynące z pracy z inteligentnymi i ambitnymi młodymi ludźmi z nawiązką rekompensowały mi wszelkie wysiłki i trudy, nieuniknione chyba w każdej dziedzinie życia. A teraz, od kilku lat - z powodu współtworzenia eksperymentalnego programu DWUMATEX (olimpijskiego, dwujęzycznego programu nauczania matematyki w liceum ogólnokształcącym) - nie umiem sobie wyobrazić głębszego poczucia sensu płynącego z podejmowanych przeze mnie działań w sferze zawodowej.

Jestem pasjonatem matematyki i jest dla mnie źródłem wielkiej radości, że mam tę wyjątkową okazję do tego, by pracować z uczniami o podobnych zainteresowaniach i fascynacjach.

Dzięki zaufaniu i wsparciu władz dzielnicy Wola udało nam się stworzyć warunki wyjątkowe w skali całej Warszawy, a być może i Polski. Myślę tu o podziale klasy o profilu matematyczno-fizycznym na dwie matematyczne grupy, z których tylko jedna realizuje eksperymentalny program olimpijski. Oprócz oczywistej zalety w postaci nauki w mniej licznych grupach, kluczowa korzyść z tego rozwiązania jest taka, że uczniowie mają niemal w dowolnym momencie możliwość rezygnacji z realizacji programu olimpijskiego bez radykalnych zmian, takich jak zmiana klasy czy szkoły. Co więcej, w obecnych czasach o wartości nauczania dwujęzycznego w językach polskim i angielskim nie trzeba nikogo przekonywać.

Od lat śledzę wyniki Olimpiady Matematycznej i wiem, jak wysoki jest jej poziom oraz jak krótka jest w całej Polsce lista szkół, których uczniowie regularnie znajdują się na liście jej finalistów i laureatów w liczniejszym gronie niż pojedynczy utalentowani uczniowie, często przygotowujący się do zawodów poza szkołą. Trwamy w nadziei na dalszy rozwój w tym kierunku, ale już teraz możemy z dumą stwierdzić, że przez ostatnie lata wyniki naszych uczniów pozwalają nam czuć się jedną z takich szkół. Dość powiedzieć, że od czterech lat zajmujemy drugie miejsce w Warszawie pod względem wyników w Olimpiadzie Matematycznej.

Nasze lekcje matematyki są dwujęzyczne, w kameralnej grupie, ze zwiększoną liczbą godzin lekcyjnych tygodniowo oraz z podziałem na dwa matematyczne przedmioty uczone przez dwóch różnych nauczycieli. Ale program DWUMATEX to nie tylko zajęcia w szkole.

Dwa razy w roku odbywamy matematyczne wyjazdowe warsztaty. To wyjątkowy czas, gdy uczniowie dosłownie od rana do wieczora rozwiązują zadania i zgłębiają nowe zagadnienia, czemu towarzyszy zawsze dobra atmosfera i cały ten czas jest prawdziwą ucztą dla pasjonatów w osobach zarówno uczniów, jak i nauczycieli. Zajęcia prowadzą niejednokrotnie także zaproszeni goście ze współpracującego z nami renomowanego Wydziału Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej lub wyróżniający się absolwenci naszej szkoły z doświadczeniem olimpijskim.

Ogromne znaczenie ma też proces budowania szkolnego matematycznego środowiska olimpijskiego - w tym relacje pomiędzy uczniami różnych roczników, ich wspólne starty w meczach matematycznych podczas wyjazdowych warsztatów czy drużynowych konkursach, dzięki czemu młodsi widzą sukcesy starszych kolegów. Jest to inspirujące i daje poczucie przetartego szlaku do wymarzonego celu.

Wierzę głęboko w sens tego przedsięwzięcia. Widzę oczami wyobraźni siebie samego sprzed kilkunastu lat, u wrót liceum ogólnokształcącego, kiedy taka przestrzeń do nauki byłaby najlepszym, co potrafiłbym sobie wymarzyć.

Eksperymentalny program rozpoczął się pięć lat temu i trudno byłoby spodziewać się, by dziś jego owoce były większe. A na takie oczywiście z zapałem do pracy i optymizmem czekamy w kolejnych latach realizacji programu DWUMATEX.

Kopernik – tradycja i nowoczesność

Pani Justyna Rosiek, dyrektor XXXIII LO im. M. Kopernika:

Realizacja programu w liceum noszącym imię Mikołaja Kopernika nie jest przypadkowa. Szkoła od lat łączy wysokie standardy nauczania z nowoczesnym podejściem do edukacji. Od ponad 60 lat oferujemy uczniom nauczanie dwujęzyczne, od ponad 30 - programy międzynarodowe International Baccalaureate. DWUMATEX doskonale wpisuje się w tę tradycję – rozwija talenty, inspiruje i przygotowuje uczniów do podejmowania wyzwań XXI wieku. Dzięki ogromnej pasji nauczycieli, którzy chcą pracować z utalentowanymi uczniami: Mateuszowi Dębowskiemu, Tomaszowi Gródkowi, Karolowi Janowiczowi i Jackowi Tomaszewskiemu oraz wsparciu metodycznemu i merytorycznemu śp. profesora Wojciecha Guzickiego i Pani wicedyrektor Iwony Berse, mogliśmy kilka lat temu poszerzyć naszą ofertę edukacyjną. Przychylności Pani Burmistrz Dzielnicy Wola, Grażyny Orzechowskiej – Mikulskiej oraz Mazowieckiej Kurator Oświaty, Pani Wioletty Krzyżanowskiej zawdzięczamy możliwość czteroletniej kontynuacji od września 2026 r. eksperymentu, który przyniósł szkole sukcesy i przerósł zakładane na wstępie oczekiwania.

Uczestnictwo w programie DWUMATEX to nie tylko szansa na sukcesy w konkursach, ale przede wszystkim inwestycja w przyszłość. Absolwenci programu są doskonale przygotowani do studiów na kierunkach ścisłych, takich jak matematyka, informatyka, ekonomia czy inżynieria. Wielu z nich kontynuuje naukę na renomowanych uczelniach w Polsce i za granicą.

DWUMATEX pokazuje, że matematyka może być pasjonującą przygodą – pełną odkryć, wyzwań i satysfakcji. W Koperniku, tak jak dla Kopernika, liczby naprawdę mają znaczenie – a ich zrozumienie otwiera drzwi do świata nieograniczonych możliwości.

Źródło: DWUMATEX – olimpijski wymiar nauczania matematyki w Koperniku - Wola